Institut za standardizaciju Crne Gore

Saradnja sa međunarodnim tijelima za standardizaciju

Međunarodna organizacija za standardizaciju (ISO):
Međunarodna organizacija za standardizaciju (International Organization for Standardization - ISO) je organizacija koja se na međunarodnom nivou bavi poslovima opšte standardizacije, odnosno standardizacijom u svim oblastima izuzev elektrotehnike i telekomunikacija. Familiju ISO-a čine više od 150 nacionalnih organizacija za standardizaciju sa Generalnim Sekretarijatom u Ženevi. Stručni rad na donošenju standarda ostvaruje se kroz rad tehničkih komiteta (201) i za sada u okviru ISO-a postoji više od 17000 važećih standarda i srodnih dokumenata.       
Institut za standardizaciju Crne Gore (ISME) je 1. jula 2007. godine ostvario status Correspondent member u ISO-u. U skladu sa internim pravilima, ovaj status članstva omogućuje aktivno učešće u radu stručnih tijela ISO-a, ali ne i pravo glasanja. Institut za standardizaciju Crne Gore se prijavio za praćenje rada 2 politička komiteta ISO-a (CAPOLCO - Committee on consumer policy i DEVCO - Committee on developing countries matters), kao i za učešće u radu 17 tehničkih komiteta ISO-a, i to:
  TC 8 - Ships and marine technology
  TC 34 - Food products
  TC 37 - Terminology and other language and content resources
  TC 44 - Welding and allied processes
  TC 59 - Building construction
  TC 68 - Financial services
  TC 92 - Fire safety
  TC 146 - Air quality
  TC 147 - Water quality
  TC 176 - Quality management and quality assurance
  TC 181 - Safety of toys
  TC 190 - Soil quality
  TC 199 - Safety of machinery
  TC 207 - Environmental management
  TC 226 - Materials for the production of primary aluminium
  TC 228 - Tourism and related services
  TC 234 - Fisheries and aquaculture
Učešće u radu tehničkih komiteta, između ostalog, podrazumijeva i delegiranje predstavnika Crne Gore u cilju iznošenja i zastupanja nacionalnih stavova u postupku donošenja međunarodnih standarda. Daljim razvojem strukture stručnih tijela Instituta za standardizaciju Crne Gore, tj. nacionalnih tehničkih komiteta, vršiće se postepeno preispitivanje i reizbor tehničkih komiteta ISO-a čiji će se rad pratiti, a shodno potrebama crnogorske privrede i društva.
Kao član ISO-a, Institut za standardizaciju Crne Gore ima mogućnost pristupa cjelokupnoj bazi standarda i srodnih dokumenata ISO-a. Na ovaj način stvorena je predpostavka za preuzimanje ISO standarda koji su od interesa za Crnu Goru na nacionalni nivo. Takođe, naši korisnici imaju mogućnost da u prostorijama Instituta za standardizaciju ostvare uvid u tekst ISO standarda i da, ukoliko to žele, izvrše njihovu kupovinu u u papirnoj formi. Cijena ISO standarda je prema zvaničnom cjenovniku ISO-a. Katalog i cjenovnik standarda je dostupan na web portalu ISO-a. 


Međunarodna elektrotehnička komisija (IEC):
Međunarodna elektrotehnička komisija (International Electrotechnical Commission - IEC) je organizacija koja se na međunarodnom nivou bavi poslovima standardizacije u oblasti elektrotehnike. Više od 70 nacionalnih elektrotehničkih komiteta čine familiju IEC-a sa Generalnim Sekretarijatom u Ženevi. Zbog administrativnih i drugih praktičnih razloga, u većini zemalja (kao i u Crnoj Gori) Nacionalni elektrotehnički komitet je ujedno Nacionalna organizacija za standardizaciju, odnosno njen sastavni dio. U okviru IEC-a na donošenju međunarodnih standarda iz pojedinih oblasti elektrotehnike radi više od 170 tehničkih komiteta. Godišnje se donese više od 500 međunarodnih standarda iz oblasti elektrotehnike, dok ukupan broj važećih IEC standarda i srodnih dokumenata iznosi cca 6000.    
Institut za standardizaciju Crne Gore je dana 25.07.2008. godine aplicirao za  status Associate member u Međunarodnoj elektrotehničkoj komisiji (IEC). Od Generalnog Sekretara IEC-a, gospodina A. Amit-a, potvrđeno je da je dostavljena dokumentacija relevantna i da će biti upućena u dalju proceduru radi odobravanja od strane Skupštine IEC-a. Očekujemo da će Institut za standardizaciju Crne Gore biti promovisan u članstvo IEC-a na narednoj Generalnoj Skupštini koja će se održati u periodu 17.-21.11.2008. godine u Sao Paolu (Brazil). 

 

Saradnja sa evropskim tijelima za standardizaciju

Evropski komitet za standardizaciju (CEN)
Evropski komitet za standardizaciju (European Committee for Standardization - CEN) je organizacija koja se na evropskom nivou bavi poslovima opšte standardizacije, odnosno standardizacijom u svim oblastima izuzev elektrotehnike i telekomunikacija. Familiju CEN-a čine 30 nacionalnih organizacija za standardizaciju zemalja EU i EFTA-e sa Generalnim Sekretarijatom u Briselu. U radu CEN-a, u svojstvu pridruženih članova (Affiliate members), učestvuju kao posmatrači i nacionalne organizacije za standardizaciju zemalja koje su kandidati i potencijalni kandidati za pridruživanje EU (uključujući Crnu Goru) kao i nacionalne organizacije za standardizaciju susjednih zemalja EU (npr. Egipat, Alžir, Izrael...). Stručni rad na donošenju evropskih standarda u okviru CEN-a ostvaruje se kroz rad tehničkih komiteta (386) i za sada u okviru CEN-a postoji cca 11500 važećih standarda i srodnih dokumenata. Na godišnjem nivou donese se više od 1200 standarda i srodnih dokumenata. Za razliku od međunarodnih standarda, preuzimanje evropskih standarda na nacionalni nivo je obavezno.     
Institut za standardizaciju Crne Gore (ISME) je 1. juna 2008. godine ostvario status Affiliate member u CEN-u. U skladu sa internim pravilima, ovaj status članstva omogućuje aktivno učešće u radu stručnih tijela CEN-a, ali ne i pravo glasanja. Institut za standardizaciju Crne Gore se opredijelio za praćenje i učešće u radu radu 16 stručnih tijela CEN-a, i to:
  CEN/CLC/TC 1- Criteria for conformity assessment bodies
  CEN/SS F20- Quality assurance
  CEN/SS S26 – Environmental management
  CEN/TC 52 – Safety of toys
  CEN/TC 114- Safety of machinery
  CEN/SS C01- Food products
  CEN/TC 275- Food analysis – Horizontal methods
  CEN/TC 132 – Aluminium and aluminium alloys
  ECISS/TC 6- Steels – Definition and classification
  ECISS/TC 1- Steel - Mechanical testing
  ECISS/TC 2- Steel- Physico-chemical and non destructive testing
  CEN/TC 329- Tourism services
  CEN/TC 104- Concrete and related products
  CEN/TC 33- Doors, windows, shutters, building hardware …
  CEN/TC 51- Cement and building limes
  CEN/TC 227- Road materials
Učešće u radu stručnih tijela CEN-a, između ostalog, podrazumijeva delegiranje i aktivno učešće predstavnika Crne Gore u cilju iznošenja i zastupanja nacionalnih stavova u postupku donošenja evropskih standarda. Daljim razvojem strukture stručnih tijela Instituta za standardizaciju Crne Gore, tj. nacionalnih tehničkih komiteta, vršiće se postepeno preispitivanje i reizbor stručnih tijela CEN-a čiji će se rad pratiti, a shodno prioritetima crnogorske privrede i društva. 
Institut za standardizaciju Crne Gore je otpočeo proces preuzimanja evropskih standarda i u godini svog osnivanja preuzeo na nacionalni nivo cca 500 evropskih standarda koje je donio CEN, a shodno pravilima i proceduri koje propisuju međunarodne i evropske organizacije za standardizaciju. 


Evropski komitet za standardizaciju u oblasti elektrotehnike (CENELEC)
Evropski komitet za standardizaciju u oblasti elektrotehnike (European Committee for Electrotechnical Standardization - CENELEC) je organizacija koja se na evropskom nivou bavi poslovima standardizacije u oblasti elektrotehnike. Familiju CENELEC-a čine 30 nacionalnih elektrotehničkih komiteta zemalja EU i EFTA-e sa Generalnim Sekretarijatom u Briselu. U radu CENELEC-a, u svojstvu pridruženih članova (Affiliate members), učestvuju kao posmatrači i nacionalni elektrotehnički komiteti zemalja koje su kandidati i potencijalni kandidati za pridruživanje EU kao i nacionalni elektrotehnički komiteti susjednih zemalja EU (npr. Izrael, Tunis...). Zbog administrativnih i drugih praktičnih razloga, u većini zemalja (kao i u Crnoj Gori) Nacionalni elektrotehnički komitet je ujedno Nacionalna organizacija za standardizaciju, odnosno njen sastavni dio. U okviru CENELEC-a na donošenju evropskih standarda iz pojedinih oblasti elektrotehnike radi više od 75 tehničkih komiteta. Godišnje se donese više od 400 evropskihh standarda iz oblasti elektrotehnike, dok ukupan broj važećih evropskih standarda i srodnih dokumenata koje je donio CENELEC iznosi cca 5300. 

Evropski institut za telekomunikacione standard (ETSI)
Evropski institut za telekomunikacione standard (European Telecommunications Standards Institute - ETSI) je organizacija koja se na evropskom nivou bavi poslovima standardizacije u oblasti telekomunikacija (ICT). Za razliku od CEN-a i CENELEC-a čije su članice nacionalne organizacije za standardizaciju (jedna po državi), clanstvo u ETSI-u mogu ostvariti sve organizacije koje su zainteresovane za standardizaciju u oblasti telekomunikacija. Članice ETSI-a su više od 700 organizacija iz 60 zemalja širom svijeta.

 

Saradnja sa nacionalnim tijelima za standardizaciju

U cilju razvoja sistema standardizacije, Institut za standardizaciju Crne Gore uspostavlja, ostvaruje i razvija bilateralnu saradnju sa nacionalnim organizacijama za standardizaciju drugih država, na obostrani interes. Saradnja se uglavnom odnosi na razmjenu dokumenata, razmjenu stručnjaka i iskustva, kao i na mogućnost distribucije/prodaje nacionalnih standarda drugih zemalja na teritoriji Crne Gore.
Dana 16.07.2007. godine u Beogradu je potpisan Ugovor o poslovno-tehničkoj saradnji između Instituta za standardizaciju Srbije (ISS) i Instituta za standardizaciju Crne Gore (ISME). Realizacijom ovog ugovora, Institut za standardizaciju Crne Gore je došao u posjed baze standarda koji su bili zajednička intelektualna svojina u okviru bivšeg Instituta za standardizaciju Srbije i Crne Gore, zaključno sa 03.06.2006. godine. Takodje, Institut za standardizaciju Crne Gore će na komercijalnoj osnovi, za interne potrebe, moći vršiti nabavku srpskih standarda izdatih nakon 03.06.2006. godine. Predviđeno je da se pravo prodaje srpskih standarda i srodnih dokumenata (izdatih nakon 03.06.2006. godine) na teritoriji Crne Gore reguliše posebnim ugovorom. Ugovorom je predviđena i razmjena stručnjaka za potrebe prenošenja iskustva i vršenja obuke, učestvovanje u zajedničkim projektima, seminarima i drugim aktivnostima u cilju podizanja svijesti o standardizaciji.      
Dana 19.11.2007. godine u Sarajevu je potpisan Sporazum o poslovno-tehničkoj saradnji između Instituta za standardizaciju Crne Gore (ISME) i Instituta za standardizaciju Bosne i Hercegovine (BAS). Sporazumom je predviđeno da strane sarađuju u oblasti standardizacije putem međusobne razmjene dokumenata, posjeta eksperata radi razmjene iskustva, zajedničkim učešćem u obukama, učešćem na konferencijama itd.
Dana 12.08.2008. godine, Institut za standardizaciju Crne Gore (ISME) i Britanski Institut za standardizaciju (BSI) su potpisali Ugovor kojim se Institutu za standardizaciju Crne Gore omogućuje prodaja britanskih standarda (BS) na teritoriji Crne Gore. Na osnovu ovog ugovora, zainteresovani imaju mogućnost da u prostorijama Instituta za standardizaciju Crne Gore ostvare uvid u tekst britanskih standarda i da, ukoliko to žele, preko Instituta za standardizaciju Crne Gore izvrše njihovu nabavku u papirnoj formi. Cijena britanskih standarda je prema zvaničnom cjenovniku BSI-a, dok je katalog i cjenovnik britanskih standarda dostupan na web adresi: BSI katalog .
Pored navedenog, treba napomenuti da Institut za standardizaciju Crne Gore ostvaruje svakodnevnu komununikaciju i saradnju sa drugim nacionalnim organizacijama za standardizaciju od kojih se posebno ističe dobra saradnja sa nacionalnim organizacijama za standardizaciju iz okruženja.